Pháp quyền là gì? (II) - Tin Tức Hàng Ngày
Tin Tức Mới Cập Nhật :
Home » » Pháp quyền là gì? (II)

Pháp quyền là gì? (II)

Đăng bởi Hai Hoang Van vào Thứ Bảy, ngày 17 tháng 8 năm 2013

Tăng trưởng kinh tế, hiện đại hóa chính trị, bảo vệ nhân quyền, và tất cả những mục tiêu xác đáng khác đều được tin là dựa trên – hoặc ít nhất là một phần nào đó – nền tảng “pháp quyền”. – Pháp quyền dưới góc nhìn từ chính sách phát triển, Ngân hàng Thế giới

Giới thiệu về Pháp quyền

Các chính trị gia, các luật sư, các nhà kinh tế học và các nhà hoạch định chính sách thường dùng thuật ngữ “pháp quyền” (thượng tôn pháp luật) nhằm mô tả một loại thể chế chính trị nhất định. Khi mà tốc độ toàn cầu hóa đã tăng mạnh trong hai thập kỷ vừa qua, nhiều quốc gia phát triển đã thiết lập độ ưu tiên trong luận cương chính sách của họ vào việc phát triển pháp quyền. Những câu hỏi thường gặp sau đây sẽ cung cấp một sự giải thích mang tính giới thiệu về khái niệm của pháp quyền và việc nó liên quan tới sự phát triển như thế nào. Bài này cũng bao gồm một bản mô tả ngắn gọn một số chỉ trích nhằm vào khái niệm pháp quyền.
III. Pháp quyền và sự phát triển

Các cơ quan đa phương như Ngân hàng Thế giới và nhiều nhà hoạch định chính sách trên toàn thế giới tin rằng pháp quyền góp phần vào thúc đẩy sự phát triển kinh tế.

A. Lý thuyết

Sự phát triển kinh tế hiện đại thường đi cùng với một thuật ngữ mới: kinh tế thị trường, hay một nền kinh tế phục thuộc vào các tập đoàn tư nhân và không phụ thuộc vào việc sản xuất được lên kế hoạch bởi chính phủ. Max Weber, một nhà xã hội học và kinh tế học nổi tiếng, đã nhận xét rằng trật tự tư bản dựa vào nền kinh tế thị trường được tổ chức phụ thuộc vào hệ thống tư duy được ràng buộc bởi luật lệ.

Kinh tế thị trường mang người bán và người mua tới một thị trường với các hoạt động trao đổi phức tạp và sự mua bán hàng hóa trên toàn thế giới. Trong kỷ nguyên toàn cầu như hiện nay, các nhân tố trong nền kinh tế thị trường có thể tới từ nhiều phần của thế giới.

Luật pháp quan trọng đối với nền kinh tế thị trường bởi vì đó là nền tảng chung mà dựa vào đó các bên có thể đưa ra thỏa thuận; nó cung cấp cho các bên sự tin tưởng rằng khi có tranh chấp xảy ra thì chúng có thể được giải quyết một cách hiệu quả và công bằng. Vì lý do này, tính dự đoán và trật tự mà pháp quyền thúc đẩy trong một hệ thống luật pháp mạnh mẽ được xem như là một lực lượng ổn định hóa đằng sau những phát triển kinh tế mạnh mẽ. Pháp quyền giúp đưa ra “luật chơi” trong các mảng quan trọng như đầu tư, tư hữu, và hợp đồng.

Pháp quyền cũng đóng vai trò đảm bảo sự quan trọng về các quyền xã hội và tính trách nhiệm của chính phủ. Sự kiểm soát chính phủ đặc biệt quan trọng đối với nhiều nền kinh tế đang trong thời quá độ, nơi mà nền kinh tế kế hoạch trước đó được biến đổi thành một nền kinh tế dựa vào thị trường. Khi chính phủ không còn là chủ sở hữu duy nhất đối với đất đai, vốn và lao động, và pháp quyền đảm bảo rằng những nhân tố quan trọng của nền kinh tế sẽ được tự do khỏi các hành động tự ý của chính phủ. Do đó pháp quyền đảm bảo các bên tham gia vào thị trường rằng chính phủ sẽ áp dụng hướng tiếp cận không đụng chạm vào việc đầu tư và sản xuất, cho phép các bên tham gia đó thực hiện tối đa quyền của họ liên quan tới đất đai, lao động và vốn.

B. Các thành tố quan trọng về cải cách pháp quyền

1. Cải cách Tòa án

Tính hiệu quả của tòa án là một trong những nhân tố quan trọng trong cải cách pháp quyền vì sự tồn tại của bộ máy tư pháp là một khía cạnh căn bản của pháp quyền. Ví dụ, với một nhà nước vừa mới độc lập được dựng lên từ sự sụp đổ của Liên bang Xô-Viết, cung cấp những phương án hiệu quả trong việc giải quyết mâu thuẫn và tranh chấp là tối quan trọng nhằm đạt tới nhu cầu của một nền kinh tế đang ngày càng tư nhân hóa. Ở mức cơ bản nhất, điều này đơn giản nghĩa là tòa án cần phải có để xét xử các tranh chấp và làm cho các quyết định có hiệu lực thực thi. Đối với các quốc gia mà đã ở giai đoạn xa trong quá trình cải cách thì cần có những cơ chế cải cách phức tạp hơn để tăng cường khả năng của tòa án (ví dụ như đào tạo Thẩm phán), sự độc lập và tính minh bạch của nó.

Để tăng cường tính trách nhiệm và sự minh bạch, các hệ thống công nghệ thông tin có thể được thiết lập nhằm cho phép người dân công cộng có thể truy cập nhiều hơn. Để tăng cường tính độc lập của tòa án, chính phủ có thể cung cấp cho tòa án ngân quỹ để có thể tự đưa ra các quyết định quản lý và tài chính của riêng họ.

Ngoài ra, đối với các quốc gia đã thiết lập được các cơ cấu cải cách này, để khích lệ hệ thống pháp quyền thì khả năng của tòa án nên được kiểm tra và thẩm định định kỳ. Sự độc lập, tính trách nhiệm, hiệu quả, tiếp cận, tính chi trả được, cơ chế hòa giải mâu thuẫn phụ, và chất lượng người trong nghề là những tính chất có thể cung cấp thước đo chính xác cho sự thành công của hệ thống tòa án.

Một ví dụ về sự thành công trong việc cải cách pháp quyền là tòa án Arbitrazh tại Nga. Tòa án này được thành lập chỉ nhằm giải quyết các tranh chấp kinh tế và tòa án Arbitrazh đã tiến tới những cải tổ lập pháp trong các năm 1991, 1992, và 1995. Những cải cách này đưa tới sự an toàn cho nhân viên và các thủ tục, cũng như thiết lập tòa thượng thẩm ở cấp cao. Kết quả ngay lập tức của những cải cách là sự tăng lên về số lượng các vụ án được gửi tới hệ thống tòa án Arbitrazh. Hơn nữa, các nghiên cứu cho thấy dù cho có tham nhũng và các vấn đề mang tính địa phương tại nước Nga, những người khiếu kiện ngoại quốc được đối xử công bằng. Cho dù đây là những ngoại lệ tại một vài khu vực địa phương, thống kê cho thấy tiến trình cho sự cải tổ tòa án và khả năng của tòa án Arbitrazh trong việc giải quyết các mâu thuẫn thương mại cơ bản là kịp thời.

2. Luật pháp


Mục tiêu cải cách pháp quyền quan trọng khác là xây dựng các bộ luật. Fuller cũng đã nêu rõ rằng “phải có luật pháp”. Cải cách kinh tế mang tới một số lượng lớn các luật kinh tế tại các nước đang phát triển. Giữa năm 1990 và 1995, 45 quốc gia theo chủ nghĩa xã hội cũ đã thực hiện nhiều bộ luật đầu tư mới bao phủ rộng khắp nhiều lĩnh vực. Nhiều trong số các bộ luật đầu tư này được thông qua nhằm giải phóng cơ chế đầu tư đã tồn tại ở các quốc gia đang phát triển này bằng việc mang tới luật pháp bảo hộ rõ ràng và rộng khắp cho mọi dạng đầu tư. Ví dụ tại Trung Quốc, các hoạt động pháp luật quốc gia nhìn chung đã cho thấy có nhiều tăng trưởng liên tục. Sự tăng trưởng này được thể hiện rõ qua số lượng luật, quy chế, và các bộ luật được sửa đổi tăng lên tới 306 luật trong năm 1993-1998 từ số 60 luật trong giữa các năm 1978 đến 1983 – thời gian đầu xảy ra cải cách kinh tế.

C. Khuyến khích tổ chức trên cấp độ toàn cầu

Nhằm khích lệ phát triển cụ thể thêm cho các quốc gia, trong những năm đầu 1990 Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã bắt đầu điều kiện hóa hỗ trợ tài chính về mặt thực hiện pháp quyền tại các quốc gia nhận hỗ trợ. Những tổ chức này cung cấp nguồn vốn nhằm hỗ trợ các thay đổi trong các điều luật, thông tin luật pháp, đào tạo phổ cập và luật pháp, và cải cách bộ máy tư pháp, bao gồm nhiều giải pháp để giải quyết những mâu thuẫn cần thiết. Bằng việc điều kiện hóa việc cung cấp vốn vào sự thành lập pháp quyền, Ngân hàng Thế giới và Quỹ Tiền tệ Quốc tế cũng hi vọng có thể làm giảm tham nhũng, điều đã gây ảnh hưởng xấu tới cải cách kinh tế vì đã xua đuổi những nhà đầu tư và ngăn cản dòng chảy tự do của hàng hóa và vốn.

Hiện tại, trong Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ, Liên Hiệp Quốc cũng nâng nền tảng pháp quyền thành một phương tiện có thể mang tới nhiều hoạt động trong môi trường bền vững. Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ này chính là 8 mục tiêu mà Liên Hiệp Quốc hi vọng sẽ đạt được trước năm 2015 trong các nổ lực đáp trả lại những thách thức phát triển lớn nhất của thế giới. Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ kêu gọi các quốc gia tạo ra pháp luật trong những mảng như môi trường và năng lượng quốc tế, và đồng thời kêu gọi các quốc gia khuyến khích công dân của họ tuân thủ những điều luật đó bằng những thay đổi trong thói quen hàng ngày. Liên Hiệp quốc công khai thừa nhận rằng thành quả đạt được của Mục tiêu Phát triển Thiên niên kỷ này phụ thuộc mạnh mẽ vào sự phát triển của nền tảng pháp quyền, bên cạnh nhiều nhân tố khác.

Còn tiếp…

Việt Khôi chuyển ngữ, CTV Phía Trước 
University of Iowa Center for International Finance & Development

© 2013 Bản tiếng Việt TẠP CHÍ PHÍA TRƯỚC
Chia sẻ bài viết này :


* Tin Tức Hàng Ngày - Trang Thông Tin Đa Chiều. Tất cả bài đăng tải trên thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả không phản ảnh quan điểm hay lập trường của Tin Tức Hàng Ngày


0 nhận xét:

Speak up your mind

Tell us what you're thinking... !

Đọc cuốn Đèn Cù bản e book

Được sự đồng ý của tác giả, bạn có thể đọc cuốn Đèn Cù của Trần Đĩnh bản e book miễn phí: "Tại đây"

Suy ngẫm

Các cơ quan của Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng, đều là công bộc của dân, nghĩa là để gánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân... Dân chủ thì Chính phủ phải là đày tớ. Làm việc ngày nay không phải để thăng quan phát tài. Nếu Chính phủ làm hại dân thì dân có quyền đuổi Chính phủ. — Hồ Chí Minh

Thông Báo

Hiện nay trang "TTHN" đã bị một vài nhà mạng chặn. Để có thể theo dõi xin bạn đọc dùng trang đệm http://webwarper.net (tốt nhất) để truy cập.

Lưu ý viết comments!


Chúng tôi hoan nghênh đón nhận và xuất bản những ý kiến khách quan, có tính xây dựng, tôn trọng cộng đồng. Nhưng từ chối hoặc xóa bỏ bất cứ lời bình nào không hợp thuần phong mỹ tục, các ý kiến cực đoan, không tôn trọng người khác.
Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của bạn đọc.
 
Support : Creating Website | IT Team | TTD
Copyright © 2011. Tin Tức Hàng Ngày - All Rights Reserved
Template Created by IT team Published by TTD
Proudly powered by Blogger