Đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam - Kỳ 1: Dân không trọng, quốc tế không công nhận - Tin Tức Hàng Ngày
Tin Tức Mới Cập Nhật :
Home » » Đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam - Kỳ 1: Dân không trọng, quốc tế không công nhận

Đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam - Kỳ 1: Dân không trọng, quốc tế không công nhận

Đăng bởi Hai Hoang Van vào Thứ Năm, ngày 28 tháng 3 năm 2013

Đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam: nhận thức và chất lượng

LTS: Những lùm xùm trong việc đào tạo tiến sĩ, mới đây nhất là quyết định đóng cửa một số trung tâm đào tạo tiến sĩ lại chính là cơ hội lý tưởng để nhìn lại vấn đề nổi cộm và bức xúc nhất trong đào tạo tiến sĩ: chất lượng.

Học vị tiến sĩ là văn bằng cao nhất trong hệ thống đại học phương Tây. Ở ta, từ cả ngàn năm trước, người đỗ tiến sĩ được xem như những ông nghè, là giới tinh hoa học thuật của nước nhà, do đó hệ thống đào tạo tiến sĩ được thiết lập rất chặt chẽ và nghiêm chỉnh.

Thế nhưng ở Việt Nam ngày nay, văn bằng tiến sĩ có khi trở thành một đề tài cho công chúng đàm tiếu. Tại sao người dân khinh thường tiến sĩ như thế?

Nhận thức sai

Cách đây khoảng hai năm, Hà Nội đề ra chiến lược đến năm 2012 thành phố sẽ có 50% công chức khối chính quyền có bằng tiến sĩ, và đến năm 2020, 100% công chức diện thành phố quản lý (cấp chi cục trưởng và chi cục phó) có bằng tiến sĩ. Đó là một suy nghĩ rất lạ lùng.

Hà Nội không phải là trường hợp cá biệt với tư duy tiến sĩ hoá công chức như trên; các nơi khác cũng có những chính sách bất thành văn về việc bổ nhiệm cán bộ công nhân viên dựa vào bằng tiến sĩ. Ngày nay, để được đề bạt vào các chức vụ trưởng, giám đốc sở, trưởng khoa ở đại học… thì ứng viên phải có bằng tiến sĩ. Có trường hợp người ta bổ nhiệm nhân sự rồi, và tìm cách “hợp thức hoá” (tức kiếm bằng tiến sĩ cho họ). Văn bằng tiến sĩ không còn mang tính học thuật, mà là một phương tiện đạt được cứu cánh làm quan.

Nhận thức về bằng tiến sĩ như trên là một sai lầm. Có thể nói ngắn gọn rằng chương trình đào tạo tiến sĩ là để cung cấp cho xã hội những nhà khoa học chuyên nghiệp và giáo sư đại học tương lai. Văn bằng tiến sĩ có thể ví von là một “giấy thông hành” của nhà khoa học. Mục tiêu số một của chương trình học tiến sĩ là đào tạo các nhà khoa học chuyên nghiệp, những người am hiểu chuyên sâu một lĩnh vực nào đó, có khả năng phát hiện, thiết kế thí nghiệm hay nghiên cứu giải quyết vấn đề, có khả năng phân tích và diễn giải kết quả nghiên cứu, có khả năng truyền đạt kết quả nghiên cứu đến đồng nghiệp trong chuyên ngành và công chúng. Không phải nhà khoa học chuyên nghiệp nào cũng cần bằng tiến sĩ (vì người không có bằng tiến sĩ vẫn có thể là những nhà khoa học rất tốt), nhưng người có bằng tiến sĩ thường chỉ theo đuổi sự nghiệp nghiên cứu khoa học.

Văn bằng tiến sĩ thường thích hợp cho những người muốn theo đuổi sự nghiệp khoa bảng, ở đây được hiểu là giảng dạy đại học và nghiên cứu khoa học. Cố nhiên, ở nhiều đại học phương Tây, vẫn có người có thể trở thành giáo sư dù không có học vị tiến sĩ, nhưng những trường hợp như thế ngày càng hiếm. Phần lớn giáo sư đại học có học vị tiến sĩ, nhưng chỉ một số rất ít người có bằng tiến sĩ có thể trở thành giáo sư.

Nhận thức không đúng về ý nghĩa và mục tiêu đào tạo tiến sĩ dẫn đến một vấn đề lớn hơn: chất lượng đào tạo. Ngoại trừ một số ít chương trình đào tạo nghiêm túc, ấn tượng chung là cách thức đào tạo tiến sĩ ở Việt Nam còn tồn tại khá nhiều vấn đề mang tính cơ cấu, quy trình, và học thuật.

Cơ cấu và mô hình đào tạo

Thứ nhất là vấn đề liên quan người hướng dẫn nghiên cứu. Ở Việt Nam, có quy định đơn giản như người có bằng tiến sĩ ba năm trở lên có thể hướng dẫn luận án tiến sĩ. Nhưng trong thực tế, mới có bằng tiến sĩ ba hay năm năm thì cũng mới ở giai đoạn hậu tiến sĩ, làm sao có thể hướng dẫn tiến sĩ (ngoại trừ người đó là một thiên tài, hay tiến sĩ ngoại hạng). Và cho dù đã tốt nghiệp tiến sĩ mười năm hay 20 năm mà không nghiên cứu khoa học thì không thể có tư cách hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ.

Lại có quy định với chức danh phó giáo sư hay giáo sư thì đủ tư cách hướng dẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ. Trong thực tế, những người có tư cách hướng dẫn nghiên cứu sinh không chỉ cần có chuyên môn cao, có tên tuổi trong chuyên ngành (qua công bố quốc tế), mà còn phải có chương trình nghiên cứu riêng. Không có chương trình nghiên cứu riêng, nghiên cứu sinh chẳng khác gì người lang thang trong rừng khoa học, mất định hướng nghiên cứu, loay hoay với những đề tài mang tính “me too” (bắt chước người khác một cách máy móc), không xứng với luận án tiến sĩ.

Thứ hai là mô hình và thời gian đào tạo. Đại đa số các chương trình đào tạo tiến sĩ ở nước ngoài là theo “mô hình tập trung”, nghiên cứu sinh phải dành toàn thời gian cho nghiên cứu tại một trung tâm khoa học. Nhưng ở Việt Nam, phần lớn nghiên cứu sinh chỉ theo học bán thời gian. Họ làm việc toàn thời gian, và tiêu rất ít thì giờ cho việc nghiên cứu tại trung tâm họ ghi danh theo học! Điều này dẫn đến tình trạng có nhiều nghiên cứu sinh phải “tự bơi”, rất ít khi nhận được hỗ trợ trực tiếp và có ý nghĩa từ người hướng dẫn. Có khi người hướng dẫn chỉ đứng tên, mà chẳng có đóng góp đáng kể vào việc hỗ trợ khoa học cho nghiên cứu sinh. Trong nhiều ngành, phần lớn nghiên cứu sinh chỉ hệ thống hoá những gì họ đang làm thường ngày thành một… luận án!

Thời gian đào tạo một tiến sĩ thường tốn khoảng bốn năm. Ở Úc, nếu học bán thời gian (số này rất ít) phải tốn từ 5 – 6 năm. Thế nhưng ở Việt Nam, có quy định nghiên cứu sinh đã có bằng thạc sĩ chỉ cần tiêu ra hai năm học tiến sĩ. Với một thời gian ngắn như thế, rất khó có thể đào tạo một tiến sĩ theo chuẩn mực mà quốc tế công nhận.

Nguyễn Văn Tuấn

(SGTT)
Chia sẻ bài viết này :


* Tin Tức Hàng Ngày - Trang Thông Tin Đa Chiều. Tất cả bài đăng tải trên thể hiện quan điểm riêng và cách hành văn của tác giả không phản ảnh quan điểm hay lập trường của Tin Tức Hàng Ngày


5 nhận xét:

  1. Vấn đề này iem biết rõ, nếu có quy định điều kiện để được bảo vệ Tiến sỹ (cho các lĩnh vực kỹ thuật và khoa học tự nhiên) là có 2 bài báo khoa học đăng ở các tạp chí khoa học có chỉ số ISI, thì chắc chắn chât lượng TS đào tạo trong nước sẽ ổn (được cộng đồng trong nước tôn trọng và quốc tế công nhận). Tuy nhiên với các lĩnh vực KHXH và nhất là bên làm lý luận gì gì đó, thì chịu, he he....

    Trả lờiXóa
  2. Ước gì Việt Nam mình đào tạo ra được ông Tiến sĩ lò rèn, Tiến sĩ cơ khí để làm ra được cái con dao, cái búa và cái kim khâu...Để dân bọn iem không phải dùng những thứ này của Tàu nữa, chứ cái Tiến sĩ triết học với các loại này nọ...Tuyền những thứ có đút được vào mồm đâu...đếch cần!

    Trả lờiXóa
  3. Giang Hồ ngoan Đất Cảng.17:53 Ngày 28 tháng 03 năm 2013

    " Nam thanh niên vi phạm giao thông tự xưng là Tiến sĩ và làm việc ở Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Nghiệp Việt Nam là người đầu óc có vấn đề ".
    Đó là cuộc trao đổi của phóng viên với Trung tá Thiều Mạnh Ngọc, Đội phó Đội CSGT số 2 Công an TP Hà Nội, người trực tiếp chỉ huy Tổ cong yacs Y2/141 sử lý vụ việc nói trên đã phát biểu. Trung tá Ngọc cho biết: tên của nam thanh niên tự xưng là Tiến sĩ làm ở Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Nghiệp Việt Nam là Trần Quốc Huy ( sinh năm 1981, ở Hà Nội ).
    Về vụ việc hi hữu này, phóng viên đã liên hệ Tổng đài 1080 Hà Nội để tìm địa chỉ của Viện nơi " TS Huy " đã khai báo, nhưng nhận được câu trả lời: " Không có Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Nghiệp Việt Nam trong danh sách cập nhật của 1080 Hà Nội mà chỉ có Viện khoa học nông nghiệp Việt Nam.
    Ối Tiến sĩ " tự phong " mới đau sờ cau chứ nị.

    Trả lờiXóa
  4. Dcm, Tiến sỹ Lịch sử Đảng, triết dao Mác nữa thì vãi đái. Lâu éo thấy lão Nguyễn Chánh Khê đưa cái công trình đun nước thành điện nhỉ? xăng thì đang tăng đột biến? ngày đó náo loạn hội đồng khoa học Vịt Quốc (thẩm định tuyền GS, TS, VS) sừng sỏ, đề tài được rót khối tiền ngân sách để cứu quốc nhẩy? cái đó mình chửi suốt mấy chục comment bên TTHN4, hồi bọn đỉnh cao trí tuệ truyền thông và tranh cãi một cách hoài nghi và bấn loạn, đúng là toàn đồ rởm với nhau

    Trả lờiXóa
  5. Trời đất. Đây là "nguyên cứu"?????

    Trả lờiXóa

Thông Báo

Hiện nay trang "TTHN" đã bị một vài nhà mạng chặn. Để có thể theo dõi xin bạn đọc Bấm vào trang đệm http://webwarper.net (tốt nhất) điền tên miền vào ô trống, bấm GO để truy cập.

Suy ngẫm

”Nhà báo là một người ưa cằn nhằn, một kẻ thích chỉ trích, một nơi cho những lời khuyên, một quyền lực tối cao, một người thầy của dân tộc. Bốn tòa báo đối nghịch còn đáng sợ hơn cả ngàn lưỡi lê.”Napoleon Bonaparte

Lưu ý viết comments!


Chúng tôi hoan nghênh đón nhận và xuất bản những ý kiến khách quan, có tính xây dựng, tôn trọng cộng đồng. Nhưng từ chối hoặc xóa bỏ bất cứ lời bình nào không hợp thuần phong mỹ tục, các ý kiến cực đoan, không tôn trọng người khác.
Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của bạn đọc.

Chung tay làm báo (Xin bấm vào để xem)

 
Support : Creating Website | IT Team | TTD
Copyright © 2011. Tin Tức Hàng Ngày - All Rights Reserved
Template Created by IT team Published by TTD
Proudly powered by Blogger